Het debat o.l.v. Ruud Rabelink kon ook via de livestream gevolgd worden

Flexibilisering is in onderwijsland een hippe term. Maatwerk voor de student is waar het gaat. Maar hoe regel je dat als onderwijsinstelling? Hoe zorg je voor een goede onderwijslogistiek? En is dat financieel en organisationeel wel haalbaar?

Een van de deelnemers aan het debat zet de toon: ‘Flexibilisering van het onderwijs gaat om durven loslaten en vertrouwen. Niet een beetje, maar helemaal.’ Fons Evers: ‘Maar het gaat ook om de vraag hoe je het onderwijs zo gaat inrichten dat het ook betaalbaar blijft.’ Jeanine reageert: ‘Er zijn 1000 ingangen die je kunt inslaan om je werk beter te maken. En die hoeven echt niet allemaal geld te kosten.’

Een docent van de opleiding Mediavormgever van SintLucas kijkt terug op de afgelopen 1,5 jaar Netwerkschool: ‘Er ontstaan nu ICT-systemen die ons helpen ons onderwijs te flexibiliseren. Daar zit een winst waar we de komende jaren van moeten gaan profiteren.’

Maar maakt flexibel onderwijs het vak van docent ook aantrekkelijker? De grote meerderheid in de zaal vindt van wel. Pierre: ‘Het maakt het werk dynamischer.’ Een ander vult hem aan: ‘Flexibiliteit is effectiviteit.’ Ook Ietje ziet het positief in: ‘Door flexibilisering krijg je enthousiastere studenten die positieve feedback geven.’ Anderen denken dat er ook risico’s aan flexibel onderwijs verbonden zijn: ‘Er zal een onevenredige verdeling van belasting van docenten ontstaan. De structuur valt weg en dat zal voor aantal docenten ballast zijn. Niet iedereen van de docenten zal in dat proces meekunnen.’ Maar nietelke docent zal flexibel hoeven zijn, denkt een ander. Het gaat om flexibilisering van het onderwijs, niet om flexibilisering van je medewerkers.’

Discussieleider Ruud Rabelink sluit af. ‘Wat mij vreugde geeft is dat het grootste gedeelte van de docenten de voordelen van flexibel onderwijs ziet.  En dat is een mooie opmaat naar de toekomst waar professionalisering van de organisatie hoog in het vaandel.’

Vergunst: ‘Je kunt zelf kiezen waar, hoe, met wie en wanneer je je werk doet. Zolang het maar in dienst staat van je werk. Je hebt vrije toegang tot informatie en wordt gestuurd op resultaat.’ In de workshop gaan de deelnemers op zoek naar slechte en goede voorbeelden van Het Nieuwe Werken in het onderwijs.  

Het Nieuwe Werken is nooit ‘one size fits all’. Vergunst: ‘Elke organisatie is namelijk uniek. Om Het Nieuwe Werken te laten slagen, moeten de fysieke, mentale en virtuele omgeving op orde zijn.’ Zo moeten de medewerkers er klaar voor zijn. ‘Uit onderzoek blijkt dat zo’n 80 procent van de mensen best meegaat met veranderingen, 10 procent vindt de verandering fantastisch en 10 procent wil het houden zoals vroeger.’

Deelnemers van de workshop denken samen na over Het Nieuwe Werken

Voorbeelden van Het Nieuwe Werken

Na het inleidende verhaal van Vergunst wordt de aanwezigen gevraagd een overzicht te maken van slechte voorbeelden en voordelen van Het Nieuwe Werken. Een selectie:

Slechte voorbeelden

• Slechte facilitering van medewerkers
• Geen begrenzing tussen werk en privé
• Niet kunnen voldoen aan arbo-eisen
• Minder contact met collega’s
• Denken dat mensen altijd maar bereikbaar zijn
• Afhankelijkheid van techniek

Voordelen 

• Geen reistijd / geen files
• Efficiënter om kunnen gaan met de tijd
• Meer eigenaarschap en vrijheid: je bent individueel verantwoordelijk voor wat je doet. Daardoor krijg je meer waardering.
• Werken wanneer jij wil
• Werkplek inrichten zoals jij dat wil
• Koffie en thee zijn lekkerder

Een van de aanwezigen stelt aan het eind van de bijeenkomst dat Het Nieuwe Werken in het onderwijs al heel lang plaatsvindt. ‘We werken vaak wanneer en hoe wij dat willen.  Het enige is dat wij te maken hebben met contacturen.’  Een ander vult aan: ‘Voordelen van de een zijn de valkuilen van de ander. Waar de een het heel fijn vindt om lekker thuis te werken, zal de ander daardoor constant druk voelen om te moeten werken.’

Michel van Ast tijdens zijn presentatie

Boek 1: Disrupting class (link)
Van Ast: ‘Wij jagen 30 leerlingen een iets te klein lokaal in en vragen van hen om tegelijkertijd met hetzelfde bezig te zijn. Dat is gek, omdat zij nooit even goed en even snel kunnen zijn.’ Technologie kan volgens Van Ast bijdragen om leerlingen beter te kunnen helpen. ‘Zo mochten mijn leerlingen zelf weten of ze in de les een toets zouden doen, opdrachten maakten of een screencast bekeken; het tempo en de volgorde mochten ze zelf bepalen.’ Om hen te begeleiden, gaf Van Ast een aantal hulplijnen: de les, skype, mail en een studiewijzer, zodat zij wisten of ze wel op schema lagen.

Boek 2: Meaningfull learning with technology (link)
Volgens de auteurs moet onderwijs aan vijf voorwaarden voldoen om ‘meaningfull’ te kunnen zijn:

• actief: leerlingen moeten aan de slag met de leerstof
• constructief: er moet voortborduurd worden op wat ze al kunnen/weten
• samenwerking: ze moeten samenwerken met anderen
• er moet een authentieke leersituatie zijn
• intentioneel: zonder intentie tot leren kan er geen leren plaatsvinden.

Van Ast: ‘Kijkend naar mijn eigen lessen zag ik dat mijn lessen niet alle voorwaarden in zich hadden. Toen na een aantal weken een aantal leerlingen klaar was, heb ik hen instructiefilmpjes (screencasts) laten maken, waarin zij lieten zien hoe bepaalde sommen gemaakt moesten worden.’ Over het resultaat van de filmpjes was Van Ast niet echt te spreken. ‘Maar daar ging het ook niet om. Om het filmpje te kunnen maken, moesten zij over de vraag hoe zij dat moeten uitleggen aan hun medeleerlingen. En dat was zo waardevol!’

Boek 3: Drive (link)
Wat is motivatie? Volgens schrijver Daniel Pink worden mensen gedreven door een ervaring van meesterschap, zingeving en autonomie. Van Ast: ‘Ik hoop dat jullie baas niet meeluistert, want geld is geen goede motivator.’ Een voorbeeld: boek2.0. Louis Hilgers en Tessa van Zadelhoff zetten een berichtje op twitter waarin zij vroegen wie er interesse had om – voor niks! – twee pagina’s over een bepaalde webtool te schrijven. Binnen 4 dagen hadden zich 125 auteurs aangemeld en 4 maanden later lag het boek bij de drukker. Van Ast: ‘Drive gaat om meesterschap, zingeving en autonomie.’

Boek 4: Het Netwerkschoolboek
Van Ast laat zijn laatste boek zien: het Netwerkschoolboek.

‘Het boek staat vol met praktische onderwijsvoorbeelden hoe je met hetzelfde geld beter onderwijs kunt maken.’ De zaal is nieuwsgierig. Van Ast: ‘Maar het boek is nog leeg. Ik stel me voor dat het over een jaar of 5 volstaat met goede voorbeelden. Want jullie gaan samen dit boek schrijven. Iedereen krijgt zo dadelijk een leeg boek. Zet het ergens neer waar je het altijd kan zien en bedenk elke keer als je ernaar kijkt dat jij verantwoordelijk bent voor de inhoud. It better be good!‘

U kunt de hele dag virtueel bijwonen door onderstaande livestream te volgen.

De Twitterfountain en het volledige programma ziet u hieronder.

Het totale programma van de dag ziet er als volgt uit:
08.30-09.00 Ontvangst
09.00-09.05 Welkom
09.05-09.35 Wat is de Netwerkschool?
09.35-09.40 Uitleg van dagprogramma
09.50-10.40 Workshopronde 1
10.40-11.00 Pauze 1
11.00-11.35 Gastspreker Michiel van Ast
11.40-12.30 Workshopronde 2
12.30-13.10 Lunch
13.10-14.00 Workshopronde 3
14.10-15.00 Workshopronde 4
15.00-15.15 Pauze 2
15.20-16.00 Gastspreker
16.00-16.10 Impressie van de dag
16.10-16.20 Centrale afsluiting
16.20 Afsluitende borrel

Het is druk in Klooster Elzendael. Een achttal docenten van de Netwerkschool, een docent van een andere opleiding van ROC Nijmegen, de manager van de zorgopleiding, enkele mensen uit de zorgpraktijk, twee vmbo-docenten en een Netwerkschoolcoach zijn naar Boxmeer gekomen voor een praktische, interactieve bijeenkomst die de Netwerkschool verder helpen.

Het doel van digitale didactiek
Opleidingskundige Marjolein van Belle trapt de middag af met een presentatie over didac, wat staat voor digitale didactiek. Het grote doel: flexibiliseren van het onderwijscurriculum. ‘Ons onderwijs kan wel een moderniseringsslag gebruiken’, zo vindt Van Belle. ‘Er is zo ontzettend veel mogelijk, maar wanneer kies je voor wat? De iPad is leuk, maar welk doel wil je ermee gebruiken?’

De student kiest bij de Netwerkschool zijn eigen leerroutes. Hij bepaalt zelf wat hij wanneer wil leren. Wat heeft hij nodig om goed in de praktijk te ondersteunen? Om uiteindelijk onderwijsmodules te kunnen ontwikkelen heeft Van Belle samen met enkele docenten beroepstaken uit de kwalificatiedossiers gedestilleerd. ‘Welke taken moet een afgestudeerd student beheersen om in de praktijk aan de slag te kunnen?’ Denk planmatig werken, het uitvoeren van verpleegtechnische vaardigheden en ondernemerschap. Elke beroepstaak bestaat uit meerdere werkprocessen, waarin studenten kunnen aantonen de beroepstaak op een bepaald niveau te beheersen. Van Belle: ‘Op deze manier zetten we de flexibilisering bottom-up in gang. Zodra docenten in de gaten krijgen wat er allemaal kan, ontstaat er een intrinsieke motivatie die kan leiden tot veranderingen op hoger niveau.’

Oomen en collega Ineke Moonen zetten nu eerst de einddoelen op papier. Vervolgens is het zaak te bekijken wat er al aan materiaal voorhanden is. De plannen worden vervolgens tegengelezen door iemand uit de praktijk en een collega van een andere opleiding van ROC Nijmegen. Oomen: ‘Dat er ook mensen van buiten meedachten is erg vruchtbaar. Hun inbreng is echt een meerwaarde.’

Op vrijdag 22 juni moeten de ontwikkelgroepen klaar zijn met hun werk. Op die dag presenteren zij namelijk hun eerste eindproducten. Daarna werken de docenten door aan de modernisering van de rest van het curriculum. Elke 10 weken verrijken zij zo een andere onderwijsmodule.

Deelnemende docenten was vooraf gevraagd dertig minuten aan lesstof mee te nemen. In de workshop moesten zij vervolgens verrijkingsdoelen formuleren. Wat zouden zij anders of beter willen maken aan hun les? Nadat dat gebeurd was, werden de digitale poorten geopend. Via Twitter werd er contact gezocht met vooraf geïnformeerde experts om van hen via typewith.me tips, links en advies  te ontvangen. Een best practice waarin docenten en experts elkaar online verder helpen.

Willem Karssenberg – online beter bekend als trendmatcher (blog / twitter) – werkte als expert mee aan de workshop en was zo enthousiast dat hij er een screencast van maakte.

De kennis en expertise van alle medewerkers in kaart brengen. Dat is volgens opleidingskundige Marjolein van Belle van de Netwerkschool in Nijmegen het doel van de Netwerkscan. ‘Het is goed om van elkaar te weten waar we goed in zijn. Soms heb ik geen antwoorden, maar wel vragen. Als ik deze vragen aan een expert kan stellen dan kunnen we samen op zoek kunnen naar oplossingen. Zo kunnen we elkaar versterken.’

Tijdens de workshop – die gegeven werd door Bart Verheijen en Bart Schoenmakers van Guruscan – kregen de medewerkers van Netwerkschool Nijmegen eerst de mogelijkheden van het systeem uitgelegd, waarna ze zelf aan het werk moesten. Ze voegden relevante topics toe en nodigden mensen uit die in hun ogen expert op dat gebied zijn. Van Belle: ‘Zo heb ik het thema Digitale Didactiek aangemaakt en daar enkele experts bij gezocht: mensen van binnen, maar ook van buiten de opleiding.’

Het principe van de Netwerkscan is volgens Van Belle ijzersterk. ‘Bij de Netwerkscholen hebben we een open cultuur: we werken met elkaar aan hetzelfde product. De Netwerkscan kan ervoor zorgen dat we elkaar bij vragen nog sneller weten te vinden.’

Van Belle: ‘De grootste uitdaging voor de Netwerkscan is om ervoor te zorgen dat mensen er direct aan denken wanneer zij met een probleem of vraag zitten. Je kunt tegenwoordig je vragen namelijk ook op Twitter en Linkedin kwijt.’ Guruscan-oprichter Bart Verheijen reageert: ‘Voor feitelijke vragen die breed bekend zijn, zijn sociale media goed bruikbaar. Nadeel daarvan is echter dat er geen intern leerproces plaatsvindt. Heb je een moeilijker probleem of een vraag die je niet buiten de organisatie wilt stellen, dan is de Netwerkscan beter: je wordt namelijk direct geholpen door een betrouwbare expert uit het netwerk van de Netwerkschool.’

Woensdag 21 maart

Presentatieronde 1
11:40 – 12:40
Netwerkschool: inspirerende tussenstand.
Presentator: Rini Westrate (Programmamanagement Netwerkschool)

Presentatieronde 2
13:00 – 14:00
Samenwerkend produceren en leren met behulp van ICT
Presentatoren: Marleen van Luijk en Klaas van den Bos (ROC van Eindhoven)

Presentatieronde 3
15:40 – 16:40
De thermometer in de Twentse Netwerkschool
Presentator: Leon Abbink (ROC van Twente)

Presentatieronde 4
17:00 – 18:00
Beoordelen van vaardigheden: een zaak van studenten?
Presentatoren: Frank Heezemans en Manon Bonefaas (SintLucas)

Donderdag 22 maart

Presentatieronde 5
10:00 – 11:00
Het onderwijsconcept van de Netwerkschool in de praktijk
Presentator: Hanneke van Bleek (ROC Nijmegen)

Presentatieronde 6
11:20 – 12:20
Leren en werken en studentondernemingen
Presentator: Anke Visser (Helicon Opleidingen)

Gerrie van Sunder

Het is het begin van 2010 wanneer Van Sunder in aanraking komt met de plannen om ‘iets nieuws’ in onderwijsland te gaan doen. De Netwerkschool wordt geïntroduceerd. Achterliggende gedachte: met minder geld beter onderwijs verzorgen. Van Sunder is direct getriggerd: ‘De samenleving verandert en het onderwijs moet mee. Het concept van de Netwerkschool biedt een mooie kans om in de vrije ruimte te experimenteren.’

Van Sunder vormt samen met Jan Ooms (directeur MBO College voor Bouw, Infra & Interieur) en Peter Weusthof (directeur Onderwijs & Kwaliteit) de stuurgroep van de Netwerkschool Twente. ‘Wij kijken naar de hoofdlijnen en houden focus.’ Voor het komende jaar richt de Netwerkschool Twente zich op drie hoofdlijnen: medewerkers, studentenondernemingen en afstandsleren.

Focus 1: Medewerkers. Of: Hoe zien toekomstige onderwijsteams eruit?

‘Binnen tien jaar heeft de helft van ons personeel afscheid genomen. Hoe zorg je ervoor dat je daar de juiste mensen voor terug krijgt? Waar moeten die mensen aan voldoen? En hoe groot moet de flexibele schil zijn? Dat vergt een nieuwe manier van denken. We moeten goed onderzoeken wat voor mensen we nodig hebben en er ook voor zorgen dat we hen wat te bieden hebben.’

Focus 2: Studentenondernemingen. Of: Hoe betrekken we het bedrijfsleven bij het onderwijs?

‘Wij noemen onze jongeren geen studenten, maar werknemers in opleiding. Ze zijn bij ons om een vak te leren. De studentenonderneming speelt daar een belangrijke rol in; studenten leren in de praktijk te brengen wat ze in de theorie leren. Sommige bedrijven zijn bang dat die studentenondernemingen hun concurrenten worden. Onterecht. We willen juist met hen samenwerken. Dat vergt ook een nieuwe manier van denken bij bedrijven.’

Focus 3: Afstandsleren. Of: Waar ligt de balans tussen ontmoeten en afstandsleren?

‘In Amerika is veel onderzoek gedaan naar de vraag wat de meest effectieve manier van leren is: ontmoeten of afstandsleren? Het antwoord ligt in het midden: de combinatie blijkt te werken. Onderwijs zal altijd ontmoeten zijn. Maar dat proces kun je ondersteunen door bijvoorbeeld inzet van sociale media, zoals Leon Abbink ook in zijn blog ‘Houd digitaal contact met je studenten!’ betoogt.’

Volgens Van Sunder – die zelf twintig jaar voor de klas heeft gestaan – kan het niet anders dat projectleider Abbink en zijn team door hun ervaringen met hun Netwerkschool veel antwoorden op onderwijsvragen van anderen zullen kunnen beantwoorden. Om dat te onderstrepen haalt Van Sunder de grote denker Einstein aan:

Je kunt een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaakt.

‘We moeten anders denken en ons open durven stellen. Oplossingen verzin je niet alleen met je hoofd; veel oplossingen komen voorbij wanneer je ergens mee bezig bent. Het is dan wel zaak dat het management zijn medewerkers de ruimte geeft. Managers moeten stoppen met de automatische “Ja, maar”-reactie. We moeten veel meer gebruik maken van de intelligentie van onze eigen medewerkers. Zij lopen nu soms tegen grenzen aan. We moeten uitzonderingen durven maken en die grenzen verbreden. Dat vereist wat geestelijke lenigheid en doet soms wat pijn, maar levert beter onderwijs op. En daar gaat het om.’

Wanneer u klikt op ‘Verder lezen‘, vindt u alle presentaties die het programmamanagement en de vijf Netwerkscholen op Papendal geven. We zijn benieuwd wat u ervan vindt!

Netwerkschool, inspirerende tussenstand

Presentator: Rini Westrate (Programmamanagement Netwerkschool)

Samenwerkend produceren en leren met behulp van ICT
Presentatoren: Marleen van Luijk en Klaas van den Bos (ROC van Eindhoven)

De thermometer in de Twentse Netwerkschool
Presentator: Leon Abbink (ROC van Twente)

Beoordelen van vaardigheden: een zaak van studenten?
Presentatoren: Frank Heezemans en Manon Bonefaas (SintLucas)

Het onderwijsconcept van de Netwerkschool in de praktijk
Presentator: Hanneke van Bleek, Marjolein van Belle en Hans Steeman (ROC Nijmegen)

Leren en werken en studentondernemingen
Presentator: Anke Visser (Helicon Opleidingen)

Geert Croes (projectleider Netwerkschool Eindhoven)

Begin februari in het pand van de School voor Techniek van ROC Eindhoven. Het is vandaag Ondernemersdag bij de plaatselijke Netwerkschool (zie ook de blog: Ondernemersdag Netwerkschool Eindhoven: de toekomst is nu!). Een dag waarop eerste-, tweede- en derdejaars studenten in groepjes worden verdeeld en zij samen op zoek moeten naar nieuwe manieren om duurzaam te ondernemen. Zij worden daarbij geïnspireerd door tien bedrijven die vandaag op hun ROC aanwezig zijn om te laten zien waar zij mee bezig zijn: van waterzuivering tot technieken die in de natuur gebruikt worden.

Projectleider Geert Croes heeft vandaag een vrije rol. ‘De organisatie staat. Nu is het aan onze studenten. Zij moeten op die bedrijven af.’ Maar dat blijkt gemakkelijker gezegd dan gedaan is. ‘Hé meneer, wat moeten we nu eigenlijk doen?’ Croes kaatst de bal: ‘Daar kom je vanzelf achter, jongen.’ Tot mij: ‘Wij verlangen van onze studenten dat ze een ondernemende houding hebben. Dat gaat niet in één keer; dat kost tijd. Het is aan ons ervoor te zorgen dat alle voorwaarden aanwezig zijn: we zorgen dat onze school in het maatschappelijk speelveld staat. Dat we nauw samenwerken met het bedrijfsleven en dat ook onze docenten zich blijven ontwikkelen. De wereld moet de school in!’

Samenwerking met het bedrijfsleven

Aan de experimenten doet de opleiding Middenkader Engineering mee. Croes: ‘Ons onderwijs is opgebouwd uit drie leerlijnen. De ondersteunende leerlijn, met vakken als Nederlands en Engels. De begeleidende leerlijn, waarin bijvoorbeeld loopbaanbegeleiding zit. De derde leerlijn is  de integrale leerlijn, waarin onze studenten allerlei opdrachten en projecten doen en op stage gaan.’ Het onderdeel ondernemendheid zit vooral door die laatste leerlijn heen verweven. ‘Elke tien weken ronden de studenten een project af; zij moeten dan hun eindproduct presenteren en krijgen feedback op de output.’

Het bedrijfsleven wordt steeds meer betrokken bij de totstandkoming van het onderwijs. ‘Bedrijven moeten meekijken of de inhoud van het vak wel overeenkomt met wat er op de werkvloer gebeurt. Per uitstroomrichting willen we uiteindelijk een klankbordgroep hebben die ons van input voorziet waar wij vervolgens onderwijs van maken.’ Ook bij de toetsing krijgt het bedrijfsleven een steeds grotere rol. ‘Bij Mechatronica krijgen onze studenten een opdracht uit het bedrijfsleven die summatief getoetst wordt. De docent krijgt dan misschien wel 25 projecten onder zijn hoede die enorm van elkaar verschillen. Mensen uit het bedrijfsleven – die met niets anders bezig zijn – zitten veel meer in de materie. Wij willen dan ook dat de bedrijven feedback gaan geven; de docent wordt zo ontlast, hoeft minder in de specialistische materie te duiken en stuurt meer op het proces.’ Dat levert volgens Croes twee voordelen op: ‘De kwaliteit van de toetsing wordt beter én leerlingen nemen bedrijven veel serieuzer.’

Het vak van de docent verandert

Ondernemende studenten en betrokken bedrijven vragen van scholen – en docenten – op hun beurt eveneens het één en ander. Croes: ‘Ook wij moeten een ondernemende houding hebben. Dat is niet gemakkelijk, omdat we gewend waren ons eigen koninkrijk te hebben. We moeten nog wennen aan het idee dat we moeten samenwerken met het bedrijfsleven. Dat we niet alles meer hoeven te weten en ook dingen uit handen moeten durven geven. Bedrijven moeten onze partner worden. Dat verlangt van docenten dat ze zich ondernemend opstellen. Sterker: als er studentenondernemingen zijn, moeten er ook docentenondernemingen komen!’

Inzet van ict

Ict biedt onderwijsinstellingen de mogelijkheid om slimmer en effectiever te werken. Croes: ‘Zo zijn we samen met mechatronicabedrijf Van der Lande een e-module aan het ontwikkelen waarin het proces van integraal ontwerpen wordt beschreven. Dat is de backbone van ons onderwijs.’ Ook kan door de inzet van ict de samenwerking tussen school en bedrijfsleven geïntensiveerd worden.

Tijdens het interview zien we tientallen studenten door de ruimte struinen: ze stellen vragen aan de ondernemers en onderzoeken hoe de meegebrachte apparatuur werkt. Aan het eind van de dag vertellen ze voor de camera wat ze geleerd hebben. ‘Duurzaamheid is belangrijk!’ ‘Techniek kan daaraan bijdragen.’ En: ‘Je moet gewoon op mensen afstappen om wat te leren.’ Ondernemersdag geslaagd!

Bekijk ook de laatste Nieuwsbrief – die zojuist de deur is uitgegaan.

Bron: Staatsbosbeheer

Het achttal vertrok, vanuit Velp, naar het noorden van Overijssel op een dag dat Nederland nog gebukt ging onder een ijzig koudefront. Inmiddels zijn we enkele weken verder en zit er zowaar al een zweempje lente in de lucht: de start van de ideale periode om in De Weerribben te verblijven. De rietvelden, het water: het ziet er prachtig en ongerept uit. Toch is elke meter door de mens gemaakt. En elke meter wordt ook door de mens beheerd. Een taak voor Staatsbosbeheer. En sinds begin februari ook voor de acht van Velp.

Elektronische leeromgeving
De Netwerkschoolstudenten verblijven in De Weerribben in het kader van het project ‘Boswachters TalentenNetwerk’. Staatsbosbeheer biedt de studenten onderdak op een vakantieboerderij, waar zij tijdens hun stage door een netwerkverbinding gebruik maken van de elektronische leeromgeving van Helicon Velp. Hiermee kunnen de studenten zelfstandig of met online hulp leren. De studenten worden tijdens hun stage begeleid door medewerkers van Staatsbosbeheer en de Netwerkschool. Er komen ook regelmatig docenten van Helicon langs om les te geven.

Projecten en werkzaamheden
Er wacht de studenten een aantal projecten en werkzaamheden in De Weerribben en het Kuinderbos. Zo gaan ze in het Kuinderbos de aanlegvergunning en een onderhoudsplan uitwerken voor een dierenbegraafplaats en samen met boswachter Egbert Beens de zogeheten ‘Noordoostpolder Buitendag’ (op tweede paasdag) organiseren. De boswachter hoopt met de frisse creativiteit van de boswachtertalenten deze dag een nieuw jasje te geven.

Verder werken de Netwerkschoolstudenten een aanlegvergunning voor een moderne grafheuvel uit met een onderhoudsplan. En het achttal maakt een adviesplan om de otter vanuit het Kuinderbos veilig de A6 over te krijgen. Dit advies wordt aan Rijkswaterstaat aangeboden. Ook storten de studenten zich onder andere op een beheer- en onderhoudsplan voor de Kloosterkooi en een plan om de kampeerboerderij in de Weerribben weer te laten floreren.

Groepsopdrachten
In de twintig weken stage hebben de studenten twee groepsopdrachten. Elke student heeft een andere rol bij deze groepsopdrachten. Hierdoor krijgen de studenten de kans om ook zichzelf te ontwikkelen op het gebied van presenteren, leiding geven en samenwerken.

Mix van opleidingen
Het achttal is een mooie mix van opleidingen en talenten. Naast de Bos- en Natuurbeheerstudenten die regelmatig stage lopen bij Staatsbosbeheer, doen er nu ook studenten mee van de opleiding ‘Outdoor and Adventure’, ‘Lifestyle and Welness’ en ‘Eco and Wildlife’. Door deze samenstelling kunnen de studenten van elkaar leren en kijken ze, eenmaal teruggekeerd uit de ‘wildernis’, op een andere manier naar hun eigen vakgebied.

Volg de acht studenten via de hashtag #BTNW op Twitter of via de website www.netwerkschool.nl.  

Leon Abbink

Leon Abbink is projectleider van de Netwerkschool Twente. In deze gastblog deelt hij zijn visie over het gebruik van sociale media in de bpv.

Wij zijn deze periode begonnen met het digitaal begeleiden van studenten tijdens hun stage. Spreek deze zin uit in een willekeurige mbo-omgeving en de ‘ja, maars’, de ‘niet doens’ en ‘hebben wij ook al eens geprobeerdjes’ vliegen je om de oren. Tijd om de positieve kant van de zaak te belichten.

Contact is essentieel voor goede kwaliteit van het onderwijs

Voor de komst van sociale media stelden studenten vragen en deelden zij meningen buiten de scholen en klaslokalen. Vaak op de gang en in de kantines. Goede docenten waren dan ook vaak die docenten die niet alleen vakinhoudelijk op de hoogte waren, maar vooral studentinhoudelijk. De docenten die net wat langer op de gang bleven napraten, eens met een groepje studenten naar buiten liepen of af en toe een broodje met hen in de kantine aten. Omdat ze het leuk vonden, omdat ze geïnteresseerd waren in hun studenten, omdat ze oprecht wilden weten wat er onder hen leefde. Het grote voordeel van deze docenten ten opzichte van hun collega’s: zij konden in het vormgeven van het leerproces rekening houden met hun studenten. En dat is essentieel voor kwaliteit!

Welkom in de digitale wereld

Maar hoewel voorgaande alinea in de verleden tijd is geschreven, bestaat deze wereld nog steeds. Er is alleen een wereld bijgekomen: de digitale wereld! De sociale media zijn de wandelgangen van nu, de kantines van straks en het buiten van de toekomst. Met die gedachte hebben wij bij de Netwerkschool Twente eens gekeken naar de stageperiodes. De stage is een bijzonder effectieve leervorm om een vak te leren. Je bent binnen het bedrijf met vakmensen met het vak bezig. Gefocust op je stage, je mouwen opgestroopt: aan de gang!

Jammer alleen dat jouw opleidingscoach er niets van mee krijgt. Stel dat je 8 volle weken per schooljaar stage loopt; dat zijn 320 klokuren effectieve onderwijstijd, oftewel bijna een derde van de door de minister beoogde norm van 1000 uren. Wat jouw coach van deze waardevolle periode meekrijgt? Een stagebezoek van een uur, een stapel stageopdrachten en een beoordelingsformulier. Een gemiste kans!

Blijf digitaal in contact met je student!

De stage in de praktijk blijft: daar zal en moet niets aan veranderen. Maar kunnen wij niet op zoek gaan naar een manier om wel in contact te blijven met onze student(en)? Natuurlijk kan dat. Maar daar moeten we wel de digitale wereld voor betreden. Bij de Netwerkschool Twente proberen wij onderdelen te ontwikkelen die de kwaliteit van het onderwijs verhogen en de kosten laag houden. Daarom zijn wij ook deze periode bezig om met onze studenten die nu op stage zijn contact te onderhouden via de digitale leeromgeving van Trajectplanner en via twitter.

Waarom? Omdat het kan! Wij zijn geïnteresseerd in onze studenten, betrokken bij hun leerproces en wij willen hen helpen, ook als ze even niet bij ons in de klas zitten.

Voorbeeld

Frank Heezemans temidden van vier van zijn studenten

Geen jaarklassensysteem meer, maar les op maat. Ziedaar in een notendop de stand van zaken binnen Mediavormgeving (MV), de opleiding die namens het SintLucas meedoet aan de Netwerkschoolexperimenten. De vakschool voor ‘creatieven in opleiding’ ontwikkelde een curriculum voor vormgeeftalent dat uitgaat van de kracht van elke student.

‘Er is nog wel een basisjaar’, vertelt Frank Heezemans, programmamanager van de Netwerkschool SintLucas. ‘Daar houden we aan vast, want 50 procent switcht toch. Simpelweg omdat onze studenten tijdens dit oriëntatiejaar iets tegengekomen zijn dat nog uitdagender bleek. Na dit eerste jaar volgt een specialisatie in een studierichting.’

Skillsmodules
Kiezen studenten na het eerste basisjaar voor MV – iets wat er dit schooljaar 110 deden – dan beginnen ze met nulmetingen en ‘skillsmodules’. Ze vergaren bij deze modules, in zeer korte tijd, aan de hand van een concrete opdracht veel kennis en kunde. Heezemans legt uit. ‘Je doorloopt telkens in drie weken een skillsmodule. Er zijn er vier. Je maakt een zogeheten “tijdlijn“, een filmpje waarin je op muziek speelt met onder andere kleuren en lettertypes. Je ontwerpt een cd-boekje voor je favoriete artiest en een poster voor Alice in Wonderland. En bij de vierde skillsmodule ontwikkel je een eigen online portfolio.’

Van deze vierde module toont Heezemans een heldere prezi. Hij wijst op de zogeheten ‘can-do-statements’, regeltjes over wat je in huis moet hebben voor deze skillsmodule. ‘De student beoordeelt daarbij zelf online zijn prestaties. De docent doet hetzelfde. En zo krijgen we gelijk mooie input voor de gesprekken met de studieloopbaanbegeleider (SLB’er). Deze schat samen met de student in wat het ideale vervolgmenu is. De SLB’er moet niet voor, maar met de student een bewuste keuze maken. Zaak dus om gezamenlijk de kracht van de student te ontdekken.’

Op maat
De bewuste keuze dient uiteraard wel te passen bij het niveau en de talenten van de student. Vandaar dat het nieuwe curriculum drie uitstroomprofielen (ondernemer, werknemer en hbo-student) heeft en drie niveaus: MV1, MV2 en MV3. Heezemans: ‘Je mag naar een volgend niveau als je kunt aantonen dat je de juiste vaardigheden, competenties en werkprocessen onder de knie hebt. Binnen elk niveau worden de modules en projecten in verschillende gradaties tegelijk aangeboden.’

‘Zo kan het zijn dat je in MV2 je projecten binnen de Studio N2, ons reclamebureau met echte klanten, uitvoert. Een treetje lager zijn de S@W-projecten N2: ook reële opdrachten, maar met meer begeleiding dan binnen de Studio. Voor diegene die de stap in de echte wereld nog niet kan maken zijn er de Themaprojecten N1 en N2: fictieve projecten die je, stevig begeleid, uitvoert in een beschermde omgeving. Natuurlijk wil iedereen de Studio in. Maar dan moet je voor alle vaardigheden, competenties en werkprocessen die bij dit niveau horen een score hebben van minimaal 85 procent.’

Studentenondernemingen
Naast het nieuwe curriculum zijn er meer ontwikkelingen. Zoals de plusmodules en de ‘topmodules’ die je bijvoorbeeld een betere ondernemer maken. Verder zijn de studentenondernemingen sterk in ontwikkeling. Dergelijke ondernemingen, gerund door studenten van uiteenlopende opleidingen, zijn een bekend en succesvol fenomeen bij SintLucas. Zo haalde Pimgifts in 2010 zelfs de Europese finale voor studentenondernemingen; het bedrijf bestaat nog steeds.

Met de komst van de Netwerkschool kreeg de vakschool de kans iets nieuws te lanceren: een studentenbedrijf met alleen MV3-studenten. ‘Een echt bedrijf’, legt Heezemans uit. ‘Ze vragen zelf een KvK- en een btw-nummer aan, hebben een eigen ruimte en een eigen planning. Elke student draait minimaal 4 projecten en acquireert in ieder geval één daarvan zelf. Natuurlijk faciliteren we waar nodig. Maar voor de rest is het: initieer het zelf!’

De volgende stap die SintLucas wil nemen zijn de ‘springplankbedrijven’: ex-studentenondernemingen die ondersteuning van de vakschool kunnen krijgen door een tegenprestatie te leveren. Heezemans: ‘Wil je onze knowhow? Dan betaal je door een stageplaats beschikbaar te stellen. Daarnaast willen we ook opdrachten bij deze bedrijven beleggen.’

Ict-hoofdbrekens
Ook gebeurt er veel op het gebied van professionalisering (o.a. bijscholing van de SLB’ers) en digitalisering. ‘Ict bezorgt ons hoofdbrekens’, meldt Heezemans. ‘Onze digitale begeleidings- en beoordelinginstrumenten moeten de nieuwe manier van werken aankunnen. Ze moeten dienend zijn aan het construct van de Netwerkschool en dus op maat gemaakt worden. Maar voor één probleem zijn wel twintig oplossingen, zodat het erg moeilijk is om één ict-dienstverlener te selecteren die onze vraagstukken tegen de beste prijs/kwaliteit kan oplossen.’

Heezemans vertrouwt er echter op dat het allemaal goed komt. De studenten zelf zijn in ieder geval erg tevreden over de Netwerkschool, blijkt uit een kort rondje langs enkele ‘creatieven in opleiding’. ‘We bekijken voortdurend elkaars werk en waarderen elkaars kwaliteiten. De ‘gun-factor’ is groot’, vertelt Didi. ‘En als het nodig is, peppen we elkaar op: kom op, dat kan je veel beter!’, vult Mick aan. Uiteraard was het eerst flink wennen. Zo weten de studenten pas zondag wat ze de komende week gaan doen. En de eigen prestaties beoordelen was in het begin best wel moeilijk. Verder stond de eerste maanden organisatorisch lang niet alles op de rails. Maar na anderhalf jaar hebben de studenten beslist niet meer het gevoel dat ze aan experimenten mee doen. Een duidelijker signaal kun je niet krijgen…