Tijdens de Open Dagen van het SintLucas College in Boxtel zijn de studenten de baas. Docenten spelen deze twee dagen slecht een bijrol. Posters, stands, ontvangst van de vele gasten, rondleidingen: het zijn de creatieven in opleiding die het verzorgen. Ook bij het gelijktijdig gehouden minisymposium van de Netwerkschool SintLucas draait het om de studenten. Om precies te zijn zes studenten Mediavormgeving: de tweedejaars Anouk, Wies en (nog een) Anouk en de vierdejaars Didi, Anke en Mick. In een kringgesprek met geïnteresseerde docenten van andere (Netwerk)scholen, een vertegenwoordiger uit het hbo, iemand van de ouderraad en enkele andere belangstellenden mengen de zes zich voortdurend in de conversatie. Louter de vragen netjes beantwoorden is er niet bij. De Netwerkschoolstudenten willen zich laten horen.

Geen zesjescultuur
Wat gelijk opvalt is de gedrevenheid van het zestal. Een van de Anouks vertelt over de drie weken Skills die je opleiding in een stroomversnelling brengen. ‘Je leert in korte tijd enorm veel. En het is heel concreet: je legt een basis voor je toekomst. Dat gevoel wil je vasthouden. Of liever nog: overtreffen. Je wil jezelf blijven verbeteren. Ik heb nu voor een van de werkprocessen een score van 85 procent. Daar wil ik graag 100 procent van maken!’ ‘Alle tweedejaars zijn zo gemotiveerd’, benadrukt Mick. Hij vertelt over een project dat hij als vierdejaars begeleidt en roemt de gedrevenheid. ‘Ik heb het gevoel dat zij veel verder zijn dan wij in ons tweedejaar.’ Didi en Anke, de twee andere vierdejaars, knikken instemmend. Hier is beslist geen zesjescultuur…

Positieve concurrentie
‘Eigenlijk zijn we elkaars concurrenten. Dat moet je positief opvatten’, stelt Wies. ‘We bekijken voortdurend elkaars werk en waarderen elkaars kwaliteiten.’ De “gun-factor” is groot. ’En als het nodig is, peppen we elkaar op: kom op, dat kan je veel beter!’, haakt Anke in. ‘Je kunt ook niet alleen maar dat ene ding doen waar je goed in bent’, vult Mick aan. ‘Je moet hier alles onder de knie krijgen, in ieder geval op het minimumniveau.’ Maar dat is voor de meeste studenten uiteraard niet voldoende. ‘Wij willen hier allemaal de beste zijn’, aldus Didi. ‘Natuurlijk zit niet iedereen op hetzelfde niveau, maar je kunt wel proberen het onderste uit de kan te halen. Daar moet je zelf aan werken. Die verantwoordelijkheid werkt positief.’

Met het oog op de klant
Ook het hoge realiteitsgehalte van de opdrachten heeft een positieve invloed. ‘Je bouwt vanaf het begin een portfolio op, je eigen website met al je opdrachten’, vertelt Anouk. ‘Ik vul die aan met allerlei ontwerpen die ik in mijn vrije tijd maak. Het moet er allemaal perfect uitzien; potentiële klanten kunnen immers op die website zien wat je in huis hebt. Dat werkt erg stimulerend. Onze docenten dragen daar ook aan bij. Zo moesten we laatst allemaal een poster ontwerpen voor de Open Dagen. Liet mijn docent weten dat we de poster in A0-formaat moesten opmaken. Voor het geval dat de poster echt gebruikt zou worden. Tja, dan ga je natuurlijk een prachtige poster maken!’

Kritische fotoshoot
De gedrevenheid om alleen maar goed werk te leveren, wordt vlak na het kringgesprek door het zestal met dikke lijnen onderstreept. Of er voor netwerkschool.nl nog even een fotootje van het gezelschap gemaakt kan worden? Ja, maar dan wel met een fatsoenlijke camera. En dus berg ik mijn huis-tuin-en-keuken-cameraatje op en wacht geduldig af wat er komen gaat. Binnen een mum van tijd komt Nina Verbruggen (derdejaars Fotografie) binnenvallen. Ze is opgetrommeld door Mick. Zoekend naar geschikt licht neemt ze de groep mee en maakt op diverse locaties een foto. Elk keer kijken veertien kritisch ogen naar het kleine beeldscherm. En telkens wordt de foto niet goed bevonden. Bij de laatste locatie, komt er een tweede fotograaf aangesneld. Die geeft nog even een tip (‘Draai je flitser om, dan bouncet het licht via de achterwand naar voren’) en dan volgt de definitieve klik. Eindelijk zijn ze allen tevreden…

Het is druk vandaag op het SintLucas. Jongeren en hun ouders lopen af en aan. De Boxtelse vakschool voor creatievelingen houdt Open Dag. Een mooie gelegenheid om ook de vorderingen te tonen van de Netwerkschoolexperimenten die het SintLucas in haar opleiding Mediavormgeving (MV) uitvoert. Voor een klein clubje belangstellenden en betrokkenen is er zelfs een minisymposium georganiseerd. Aanwezig zijn onder andere enkele geïnteresseerde docenten van andere (Netwerk)scholen en MV-opleidingen, een vertegenwoordiger uit het hbo, iemand van de ouderraad en vertegenwoordigers van Stichting de Netwerkschool.

Overzicht portfolio's gemaakt door SintLucasstudenten

Realisatie en ambitie
Het symposium bestaat uit twee delen. Allereerst geeft programmamanager Frank Heezemans een presentatie. Daarna krijgen we ook enkele studenten van Mediavormgeving te spreken. ‘Laten we snel beginnen, want ik heb 120 dia’s’, stelt Heezemans. Het worden er uiteraard veel minder. Maar hetgeen hier al gerealiseerd is, is er niet minder imposant om.

Van basis naar specialisatie
Heezemans gaat allereerst in op de studieopbouw zoals deze er nu uitziet. Daarin is het aloude klassensysteem bijna volledig losgelaten. ‘Er is nog wel een basisjaar. Daar houden we aan vast, want 50 procent van onze studenten komt met een duidelijk beeld – “Dat wil ik gaan doen”- bij ons op school, maar switcht toch. Simpelweg omdat ze tijdens dit oriëntatiejaar iets nog uitdagender zijn tegengekomen. Sinds dit schooljaar hebben we overigens wel direct een tweedeling. Je kunt kiezen uit 2D/3D of creatief vakman. Na dit eerste jaar ga je je specialiseren in een bepaalde studierichting. Zo zijn er dit studiejaar 110 studenten begonnen met MV.’

Minimale eisen
Voor de opleiding Mediavormgever – waar de pilot van de Netwerkschool zich afspeelt – is voor dit specialistische vervolg drie niveaus opgesteld. Je mag naar een volgend niveau als je aan bepaalde eisen voldoet. Je moet dus laten zien dat je de juiste competenties en werkprocessen onder de knie hebt. Heezemans toont een helder overzicht van het curriculum Mediavormgeving. ‘Het oogt als de stroomformulieren die je ook bij het invullen van je belasting voor je krijgt: werkte u in 2011 in loondienst, ga dan naar… enzovoorts.’

Heezemans: ‘Je begint in MV niveau1,  zorgt ervoor dat je aan de vereisten voldoet voor de volgende stap – MV niveau2 – en werkt zo toe naar MV niveau3. Binnen elke niveau worden modules en projecten tegelijk aangeboden. Zo kan het zijn dat je in MV2 je projecten binnen de Studio N2, ons reclamebureau waar je met echte klanten werkt, uitvoert. Een treetje lager zijn de S@W-projecten N2: ook opdrachten met echte klanten, maar met meer begeleiding dan binnen de studio. Voor diegenen die de stap in de echte wereld nog niet kunnen maken zijn er de Themaprojecten N1 en N2: fictieve projecten die je uitvoert in een beschermde omgeving met veel begeleiding. Natuurlijk wil iedereen de Studio in. Maar dan moet je bijvoorbeeld wel voor alle competenties en werkprocessen die bij dit niveau horen een score hebben van minimaal 85 procent.’

Skillsmodules
Vervolgens keert Heezemans nog even terug naar MV1. Daar krijgen de studenten in een half jaar tijd een zeer belangrijke basis mee voor het verloop van hun opleiding. Intensief en gelijk op hoog niveau. ‘In MV1 krijg je de Skillsmodules, waarin je telkens in drie weken tijd een module doorloopt. Er zijn vier modules, waaronder het samenstellen van een online portfolio van al je ontwerpen en het ontwerpen van een cd-boekje.’ Van de module online portfolio toont Heezemans vervolgens een heldere Prezi. Hij wijst op de zogeheten ‘can-do-statements’, regeltjes over wat je in huis moet hebben voor deze skillsmodule. ‘De student beoordeelt daarbij zelf zijn of haar eigen prestatie. De docent doet het zelfde. En zo krijgen we gelijk mooie input voor de gesprekken met de studieloopbaanbegeleider (SLB’er).’

Topmodules en studentenondernemingen
Naast het nieuwe curriculum zijn er nog meer ontwikkelingen. Heezemans stipt nog even de plus- en topmodules aan. Afhankelijk van de keuze van de student zal die zich steeds meer ontwikkelen op zijn loopbaan na SintLucas als ondernemer, werknemer of hbo-doorstudeerder. Verder zijn de studentenondernemingen sterk in ontwikkeling.  Zo zijn er twee ondernemingen die hun curriculum door eigen acquisitie zelf vullen (meer hierover lees je in de blogpost ‘Studentenondernemingen SintLucas: initieer het zelf!‘). Ook is er veel gebeurd op het gebied van professionalisering en digitalisering.

Remmende voorsprong
Daarna haalt Heezemans  nog enkele knelpunten aan. ‘Hier geldt de wet van de remmende voorsprong’, stelt de programmamanager. ‘We lopen nu tegen grenzen op. Neem de bijscholing van onze SLB’ers. Sommige werken hier al vele jaren. Die leer je niet zo gemakkelijk een andere werkwijze aan. ICT bezorgt ons eveneens hoofdbrekens. Voor één probleem zijn wel twintig oplossingen, zodat het erg moeilijk is om een ICT-dienstverlener te selecteren die onze vraagstukken tegen de beste prijs/kwaliteit kan oplossen. Duur zijn ze allemaal… Verder kan bijvoorbeeld de communicatie tussen de vele interne projectgroepen beter en willen de studenten nu al meer dan we hen kunnen bieden.’

Tevreden studenten
Over studenten gesproken: even later staan er zes voor de deur. In het kringgesprek dat volgt, laten ze weten erg tevreden te zijn over de Netwerkschool. Uiteraard was het eerst flink wennen. Zo weet je pas zondag wat je de komende week gaat doen. En je eigen prestaties beoordelen was in het begin best wel moeilijk. Verder stond de eerste maanden organisatorisch lang niet alles op de rails. Maar na anderhalf jaar hebben de studenten beslist niet meer het gevoel dat ze aan experimenten mee doen. Een duidelijk signaal dat hier een ideaal in wording is…

Lees ook de blog Netwerkschool SintLucasstudenten: ‘Wij willen hier allemaal de beste zijn’

Netwerkschool Helicon heeft een groen hart. Een ondernemend groen hart zelfs: de onderwijsinstelling kent vele studentenondernemingen die stuk voor stuk respect hebben voor alles wat met de natuur en het milieu te maken heeft. Aan hen is een goed verhaal over maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) dan ook welbesteed. Helene van der Vloed, directeur van Landgoed De Reehorst en cultuur- en congrescentrum Antropia heeft dat goede verhaal. Antropia belandde in 2011 immers niet voor niets in de top-3 van de door de Telegraaf georganiseerde verkiezing van het Groenste Bedrijf van Nederland. Alles onder co₂ntrole
De heilige drie-eenheid van mvo – people, planet, prosperity – en de bijbehorende wederkerigheid zie je dan ook overal terug bij Antropia. In het congrescentrum zelf, met zijn lemen muren en laag energiegebruik, alwaar organisatoren volledig klimaatneutrale congressen kunnen houden en hun deelnemers biologische maaltijden geserveerd krijgen. En in de projecten die Antropia onderneemt. Zoals Natuurcafé La Porte. ‘Op station Driebergen-Zeist hebben wij het beheer overgenomen van de restauratie. We hebben leveranciers uitgedaagd een energiezuinig product te leveren. Met resultaat: La Porte heeft nu de eerste energieopwekkende draaideur ter wereld!’, vertelt Helene.

Circulaire economie
De draaideur is een duidelijk voorbeeld van twee belangrijke stelregels die voor elke ondernemer gelden. Allereerst: ondernemen is verbinding maken. En twee: je bepaalt zelf hoe hoog je ambitie wordt als het gaat om mvo. Dit laatste vraagt om uitleg. Helene: ‘Als ondernemer wil je geld verdienen. Maar dat wil niet zeggen dat je alleen maar investeert als je zeker weet dat die investering je geld oplevert. Het gaat ook om het nemen van verantwoordelijkheid. Dit laatste wordt steeds belangrijker. Want de zogeheten lineaire economie – je maakt iets van een grondstof, een ander koopt het, gebruikt het en gooit het vervolgens weg – maakt plaats voor de circulaire economie.’

Een vloer leasen
Helene geeft een voorbeeld: ‘Neem een vloer. Die kun je nu kopen. Na tien jaar intensief gebruik belandt hij in een vuilverbrander. Maar in de circulaire economie koop je geen vloer, je least ‘m. Je betaalt de producent voor het gebruik. Na tien jaar lease je een nieuwe vloer en geef je de oude terug aan de producent. Die er weer een nieuwe vloer van maakt: cradle to cradle. Op deze manier voorkom je dat een grondstof opraakt.’

Jaar van Transformatie
Mooie ontwikkelingen voor een duurzame toekomst. Iets waaraan de aanwezige ondernemende studenten beslist een bijdrage kunnen leveren. Bij de Netwerkschool draait het immers om ondernemen, samenwerken, verbinding maken, wederkerigheid, innovatie en duurzaamheid. Bovendien stappen de studenten op een mooi moment met al hun ideeën de wereld in. Dit is immers ‘het Jaar van Transformatie’, aldus Helene. Volgens haar grijpen in 2012 vele bedrijven de onze wereld teisterende crises (financieel, klimatologisch et cetera) aan om het consumptiegedrag te veranderen.

Helene zal voorop blijven gaan in die ontwikkeling. Dat is overigens ook goed nieuws voor de Netwerkschool: Helene blijkt bereidt te zijn om, bijvoorbeeld in een workshop, de studenten te blijven inspireren en ondersteunen…

Donderdagmiddag, iets na vijven. Netwerkschool Helicon gaat zo dadelijk met de officiële start van haar elektronische leeromgeving een enorme stap in de toekomst maken. Maar voordat het startschot klinkt, mag de goed gevulde zaal eerst nog nader kennismaken met de elo. Tekst en uitleg worden gegeven door Inge Donkervoort van 12 Change, het ICT-adviesbureau dat deze Netwerkschool begeleidt bij haar professionalisering. ‘PedIT staat voor “pedagogische IT”’, legt ze uit. ‘Het draait bij dit systeem om social learning & collaboration. Er zitten dan ook allerlei social media-toeters en bellen aan. Door deze insteek is het de Netwerkschool ten voeten uit. Het is ook niet voor niets dat we voor deze leeromgeving hebben gekozen.’

Primeur
‘PedIT is afkomstig uit Noorwegen’, vervolgt Inge. ‘Daar is het al vijftien jaar een succes. Helicon gaat als allereerste in Nederland gebruik maken van deze elo. Jullie hebben dus echt een primeur!’ Vervolgens laat ze zien hoe de leeromgeving werkt. ‘Eerst log je in’. Ik ben nu even Jana Mulder, eerstejaars Watermanagement.’ Op het scherm zien we de foto van Jana verschijnen. Na een simpele muisklik belanden we, samen met Jana, in haar virtuele klas.

Samen
Enkele andere klasgenoten zijn eveneens ingelogd. Jana kan met hen chatten, maar ze kan ook met een van haar opdrachten aan de slag. In de meeste gevallen doet ze dit samen met haar klasgenoten. Begeleid door onze gids Inge, surfen we naar de tab ‘Integrale opdrachten’. Een van die opdrachten, een herinrichting van het landgoed Larenstein, wordt aangeklikt. Een filmpje start en we krijgen op duidelijke wijze uitgelegd wat de opdracht is. Elders op de pagina zien we  met wie Jana de opdracht uitvoert en wat de te nemen stappen zijn. Ook zijn er ondermeer voorbeelden en lesmateriaal te vinden. ‘Jana kan ook haar vorderingen online zetten en laten beoordelen’, vertelt Inge. ‘In deze elo gebeurt eigenlijk alles. Iedereen komt hier samen. Iedereen werkt hier samen.’

Dan is het uur U aangebroken. Studenten met dienbladen vol champagne – zonder alcohol – gaan de rijen af. Als iedereen voorzien is, telt de zaal hardop af. Bij ‘nul’ klinkt een luide knal en dwarrelt confetti naar beneden. De elo is een feit…

Neem Rob en Bart, beiden deel uitmakend van de studentenonderneming Studio Hoezo. Het ondernemersavontuur bevalt hen zo goed, dat de heren een vervolg niet uitsluiten. ‘Niet direct fulltime, want vooral het vinden van klanten is moeilijk’, vertelt Bart. ‘Dat moet je niet onderschatten. Iets wat we nu al hebben geleerd.’ ‘Je moet echt aan de bak om klanten binnen te halen’, vult Rob aan. ‘Het was dan ook hard werken op de Dutch Design Week (DDW), waar we ons een week lang mochten presenteren.’

Borrels en visitekaartjes
Gelukkig heeft Studio Hoezo al wel een paar opdrachtgevers. Zo gaat het bureau voor de aankleding van een winkel in fifties-artikelen banners in rock ‘n’ roll-sfeer ontwerpen. Verder is er een campagne ontwikkeld voor BrABO, een initiatief om meer jongeren in de techniek te krijgen. ‘We hebben onder meer een 3D-object ontworpen dat je in een school kunt plaatsen’, legt Rob uit. ‘Daar stonden we ook mee op de DDW.’ De twee mannen zijn benieuwd wat de komende maanden nog gaan brengen. ‘We moeten maar eens naar netwerkborrels van de ondernemingsvereniging hier in Boxtel gaan’, oppert Bart. Even later schuift hij een visitekaartje toe…

Kracht
Kort daarna schuiven Ellis en Sjoerd van MOP aan. Midden op tafel ligt de ‘Djok’, een multifunctioneel beukenhouten plank voor tapas en andere hapjes. Fraai vormgegeven en volledig ontsproten uit het creatieve brein van de ondernemende studenten. ‘Ieder van ons heeft allereerst verteld wat zijn of haar sterke én zwakke kanten zijn’, vertelt Sjoerd. ‘We hebben ook een soort test gedaan, waaruit allerlei rollen kwamen: de een bleek een denker te zijn, de ander een doener, weer een ander de leider’, vult Ellis aan. ‘Dat was de basis. Daarna zijn we gaan nadenken over een product, waarin ieder zijn kracht kan aanwenden.’

Kers
Sjoerd: ‘We zijn begonnen met een marktonderzoek. Kort daarop kwamen we op dit idee. Daarna hebben we een materiaalstudie gehouden, een prototype gemaakt en zijn we op zoek gegaan naar een producent. Sinds deze week kunnen we ons product echt aanraken! Dat is echt de kers op de taart… Ik weet ook zeker dat ik later nog regelmatig op iets stuit waarvan ik denk: hé, dat heb ik in mijn mini-onderneming geleerd.’

De studentenonderneming – of ‘mini-onderneming’, zoals SintLucas het zelf noemt – is al jaren een bekend én succesvol fenomeen bij deze school voor creatieven in opleiding. Elk jaar scoren de door de Boxtelse studenten gerunde bedrijfjes uitstekend in de regionale, nationale en zelfs internationale competities voor jonge ondernemers. De mini-onderneming Pimgifts haalde enkele jaren geleden zelfs de Europese finale voor studentenondernemingen en bestaat nog steeds. En begin dit jaar vaagde 2nDare de concurrentie (waaronder enkele hbo-bedrijfjes) zo ongeveer weg bij een pitch van Jong Ondernemen in Brabant. Met dank aan een slim product – een tas gemaakt van door de NS afgedankte bankbekleding. En een uitmuntend businessplan.

Het innovatieve Tei van mini-onderneming Pim Gifts

Nieuw: één bedrijf, één opleiding
Voor SintLucas dus niets nieuws onder de zon, zo’n studentenonderneming. Maar met de Netwerkschool kreeg de vakschool wel de kans om te experimenteren met een nieuwe variant. Naast de mini-onderneming, waarin studenten uit meerdere opleidingsdisciplines samengebracht worden, is er sinds dit schooljaar ook het ‘studentenbedrijf.’ Daarin zitten meerdere studenten van dezelfde vakopleiding. Dit jaar zijn dat studenten van Media Vormgeving. Logisch, want dat is de opleiding die meedoet aan de Netwerkschoolexperimenten. Is het een succes, dan volgen de overige opleidingen.

Echt bedrijf
‘We hebben dit jaar zes mini-ondernemingen en twee studentenondernemingen’, vertelt Ad Verhappen, die de ondernemingen begeleidt. ‘De studenten die deel willen uitmaken van een studentenonderneming kunnen zich, net als bij de mini-onderneming, aan het eind van het derde jaar inschrijven. Het daarop volgende schooljaar gaan ze vanaf september van start. Daarbij doen ze alles zelf: de studentenonderneming is een echt bedrijf. Ze vragen dus ook zelf een KvK- en een btw-nummer aan. Ze acquireren zelf. De studentenondernemingen hebben ook een eigen ruimte en een eigen planning. De enige afspraak die we met de studenten hebben gemaakt, is dat ze per persoon minimaal 4 projecten draaien en dat elk lid van de onderneming 1 project binnenbrengt. Natuurlijk faciliteren we waar nodig. Maar voor de rest is het: initieer het zelf!’

Modules
Om de aanstormende ondernemers beter beslagen ten ijs te laten komen, biedt SintLucas diverse modules aan. Er zijn verdiepingsmodules die je een betere vormgever maken, zoals de module Crossmedia Storytelling en de module Viral Marketing. Maar ook zogeheten ‘topmodules’ die je bijvoorbeeld een betere ondernemer maken (de topmodule CE-ondernemerschap). ‘Elke student mag kiezen welke module hij of zij wil volgen’, legt Verhappen uit. ‘Zolang het er maar twee minimaal twee zijn.’

Drive
‘Er is veel animo voor de modules’, vervolgt Verhappen. ‘Onze studenten zien de modules echt als een verrijking: wat ik hier leer, maakt me straks een completere professional. De drive die de studenten in de mini-ondernemingen en studentenondernemingen hebben is sowieso enorm. Zo hebben velen geen herfstvakantie gehad: toen was de Dutch Design Week in Eindhoven. Niks luieren en uitrusten, maar presteren en acquireren!’

Springplankbedrijven
De kans is overigens groot dat ook een of meerdere studentenondernemingen straks, weliswaar nog ondersteund door SintLucas, op eigen benen komen te staan. Verhappen: ‘We zijn ons aan het oriënteren of we volgend jaar enkele “springplankbedrijven” kunnen beginnen. Studentenondernemingen krijgen dan de kans om verder te gaan. Op eigen benen, maar toch nog nauw verbonden aan onze school. Want wij willen oud-leerlingen graag in hun ondernemendheid en ondernemerschap blijven ondersteunen. Zo willen we opdrachten bij hen beleggen. En waar gewenst willen we hen faciliteren. Voor een tegenprestatie: huurt een bedrijfje voor een dagdeel de knowhow van een van onze docenten in, dan mag bijvoorbeeld een van onze studenten daar stagelopen. Zo houden we een nauwe band met onze oud-leerlingen. Dat past bij het SintLucas. En bij de Netwerkschool.’

Je buiten de grenzen van je school begeven. Dat is een van de uitgangspunten van de Netwerkschool. En dat is precies wat zo’n vijftig betrokkenen van de Netwerkschool op vrijdag 20 januari in Klooster Elsendael deden. Zij deden nieuwe kennis op en deelden bestaande kennis. Corine Jansen (@corinejansen) van Radboud ReShape & Innovation Center mocht de zaal kennis laten maken met Zorg2.0.

Corine Jansen is Chief Listening Officer bij ReShape. ‘Wij vormen een rare afdeling binnen het ziekenhuis. We zitten fysiek niet eens in het ziekenhuis.’ De belangrijkste taak van Jansen: ‘Een brug slaan tussen patiënt en zorgverlener. Wij willen dat de passie weer terugkomt in de zorg.’

Privéconcert van Van Velzen
De patiënt staat bij ReShape niet meer centraal. Jansen: ‘Als je dat namelijk doet, gaat iedereen over de patiënt praten en dat is te belerend. Wij plaatsen de patiënt in het team, waarin verder onder andere artsen, verpleegsters en de familie plaats hebben. We kijken samen wat het beste werkt voor de patiënt. Zo had patiëntje Pien kaarten voor een concert van Van Velzen, maar moest ze op dat zelfde moment chemo ondergaan. Er ontstond veel boosheid omdat ze zo graag naar dat concert wilde. We hebben er toen voor gezorgd dat Van Velzen naar het ziekenhuis kwam een privéconcert. Daardoor ontstaat verbinding tussen arts en patiënt.’

Nieuw: de Google Dokter
Vroeger stonden het ziekenhuis en de patiënt enorm ver van elkaar af. Jansen: ‘De arts wist alles en de patiënt kon alleen maar luisteren.’ Door het internet kunnen patiënten nu zelf heel gemakkelijk aan informatie komen. ‘Wij noemen dat de Google Dokter.’ Maar patiënten kunnen hun verhaal ook delen via het internet. ‘Neem Maarten Fitzgerald: de eerste e-patiënt. Zijn arts kon hem geen goed advies geven, waarna hij zijn hele dossier toevertrouwde aan het internet. Een Amerikaanse arts zag dat en heeft een advies gegeven. Het resultaat: Maarten is springlevend.’

De samenleving verandert en daar moeten we volgens Jansen klaar voor zijn. ‘Patiënten gaan zelf op zoek naar antwoorden. De grote vraag is hoe we in verbinding blijven met onze doelgroep. Hoe moeten we werken? Waar vroeger het hebben van kennis gelijkstond aan macht, geldt dat tegenwoordig voor het delen van kennis.’ En dat geldt volgens Jansen niet alleen voor de zorg, maar zeker ook voor onderwijs en de overheid. ‘Daarom zijn we ook de Aya-community gestart: een online community voor jonge adolescenten met kanker. Zij kunnen op een besloten site lotgenoten ontmoeten en hun verhaal kwijt. Zorgverleners hebben geen toegang. Verbinding is het centrale woord.’

Een ander goed voorbeeld van verbinding is de website http://www.aed4.eu/, waar iedereen aan kan geven waar een automatische externe defibrillators (aed) hangt. Jansen: ‘We verwachten dat er in Nederland 25.000 aed’s zijn. Door middel van crowdsourcing is de helft nu in kaart gebracht. Dat moet al een hoop levens gered hebben.’

Link met de Netwerkschool
Verbinding tussen patiënt en zorgverlener is het centrale uitgangspunt van Zorg2.0. En daar is ook direct een link met de Netwerkschool te zien, waar verbinding tussen student en buitenwereld centraal staat. Jansen sluit haar verhaal dan ook af met een tip voor alle betrokkenen van de Netwerkschool. ‘Een patiënt beschreef me ooit in twee zinnen waar het bij verbinding om gaat: “Luister niet alleen naar me, maar hoor me ook. Kijk niet alleen naar me, maar zie me ook.” En dat is exact de kern.’

 Zeker als je met iets nieuws bezig bent, is het belangrijk om af en toe pas op de plaats te maken. Gaat de vernieuwing op koersvaste wijze? Reden voor Netwerkschool ROC Nijmegen om de opbrengst tot nu toe onder de loep te nemen en te bespreken met zo’n twintig direct betrokkenen (uit het onderwijs en de praktijk).

 Imposante lijst
De evaluatie gebeurt met ‘zevenmijlslaarzen aan’, aldus programmamanager Hanneke van Bleek. Want er is veel te melden. Dit ondanks de remmende werking die de huidige wet- en regelgeving (inspectie) en het Actieplan MBO (verkorting en intensivering) op het innovatieve vermogen hebben. Er volgt een imposante lijst met middelen en acties die deze Netwerkschool inzet om haar invulling aan het credo ‘Beter onderwijs = slimmer werken’ te geven.

Highlights & uitdagingen
Eerst benoemt Hanneke bij elk van de zes pijlers van de Netwerkschool de gerealiseerde highlights en de uitdagingen die er nog liggen. Daarna volgt een opsomming per werkgroep. Op sommige punten gaan de aanwezigen dieper in. De flexibele instroom bijvoorbeeld. Die is al voor een groot deel gerealiseerd. In november stroomde een BBL-er in. En in februari starten de volgende studenten. ‘De flexibele instroom is voor velen een uitkomst’, vertelt Hanneke. ‘Rond december is er bijvoorbeeld altijd een groep  ex-vmbo-leerlingen die het moeilijk heeft op de havo en uiteindelijk toch nog naar het mbo wil overstappen. Dankzij de Netwerkschool hoeven deze scholieren nu niet meer een half jaar te wachten voordat ze op het ROC kunnen beginnen.’ Iedere student BOL en BBL kan dus ieder moment instappen.

Uitdagingen
Er volgen nog meer fraaie opbrengsten, zoals het terecht trots gepresenteerde ‘Onderwijsconcept’, een boekje waarin Netwerkschool ROC Nijmegen haar onderwijskundig en organisatorisch kader voor de opleidingen van de Netwerkschool schetst. Af en toe stelt iemand uit de zaal een vraag, die beantwoord wordt door een vertegenwoordiger van de werkgroep die zich met het aangeroerde thema bezig houdt. De mijlpalen worden incidenteel afgewisseld met zaken die de nodige aandacht vragen. Zo zorgt het plannen van de vakanties van docenten en leerlingen nog steeds voor hoofdbrekens. Het is een enorme omslag voor een onderwijsinstelling om het hele jaar open te zijn. Na een korte discussie volgt, begrijpelijk, geen pasklare oplossing. Maar de bereidwilligheid van de zorginstellingen Dichterbij en Pantein om hier samen met de Netwerkschool een oplossing voor te vinden is groot.

Handreiking
Andere uitdagingen liggen onder meer op het gebied van de huisvesting en de kwaliteitsborging, zo blijkt na een korte pauze. En steeds reiken onderwijs en praktijk elkaar de hand. Bij het gesprek over kwaliteitsborging bijvoorbeeld gaat het al gauw over de vraag hoe de Netwerkschool de onderwijstijd kan organiseren. ‘Meer praktijkopleiders met een onderwijsbevoegdheid’, oppert iemand. Een haalbare kaart, stellen de partners uit de praktijk. ‘Daar moeten we mee aan de slag.’

Strenge inspectie
Verder kan e-learning een uitkomst zijn. Er is hiervoor al een uitgewerkt plan, maar de inspectie staat dit niet toe. ‘De inspecteurs zijn strenger dan ooit’, stelt CvB-voorzitter Theo Douma. ‘Zij kijken heel nauwkeurig of je de gestelde normen naleeft. Maar de Netwerkschool staat juist voor de afwijking van de norm.’

Slimme arrangementen
De wet- en regelgeving en de strenge controle op de naleving vragen om creativiteit. De Netwerkschool moet, gehuld in een keurslijf, zoeken naar slimme oplossingen en arrangementen. Theo Mennen, directeur Pantein zorginstellingen, denkt hardop na over de mogelijkheid om alle medewerkers die een opleiding volgen, ‘bovenformatief’ in te roosteren. Zo kunnen zij als BOL-ers deelnemen aan het onderwijs en optimaal gebruik maken van de maatwerkbegeleiding vanuit de opleiding. Het is ook denkbaar dat studenten halverwege de opleiding in dienst worden genomen. Andere aanwezigen haken aan met wilde ideeën: ‘Ongeveer 900 medewerkers van Dichterbij Gennep hebben het komende jaar scholing nodig’, meldt Marius van den Hoogen, de directeur van deze zorginstelling. ‘Als de Netwerkschool hen kan scholen, heb je massa en dus ook meer financiële ruimte om extra docenten aan te trekken.’ Dit voorstel wordt enthousiast ontvangen. De betrokkenen trekken direct hun agenda om op korte termijn het gesprek hierover voort te zetten.

Hetzelfde gebeurt nadat Harry Flaton, sectordirecteur vmbo Metameer, heeft vastgesteld dat er overduidelijke overeenkomsten zijn tussen zijn vmbo-afdeling en de Netwerkschool. Hij ziet zeker mogelijkheden om een doorlopende leerlijn te ontwikkelen. Een mooie basis voor een vervolggesprek. En zo eindigt deze middag met veel beloftes. De Netwerkschool van ROC Nijmegen is goed op dreef, maar er staat nog veel meer op stapel…

De vijf Netwerkscholen zijn sinds anderhalf jaar bezig om met minder middelen beter onderwijs te bereiken. Daarbij lopen zij als vanzelfsprekend tegen problemen of vragen op. Welke elektronische  leeromgeving zou ons het best passen? Hoe kunnen we de studentenondernemingen juridisch het best regelen? Of hoe maken we nu gemakkelijk en goedkoop een goede nieuwsbrief? Vragen waar mensen op de andere Netwerkscholen misschien ook wel mee worstelen of zelfs al een antwoord op gevonden hebben.

Hoe werkt de Netwerkscan?
De Netwerkscan brengt in kaart bij welke mensen je met welke vragen moet zijn. De kennisgebieden zijn opgedeeld in zes categorieën: Bedrijfsvoering, Communicatie, Financieel, ICT, Professionalisering en Studentenondernemingen. Je kunt jezelf aanwijzen als kenner op een bepaald gebied, maar ook door een collega worden aangewezen als kenner. Hoe vaker je wordt aangewezen, hoe meer sterren je achter je naam krijgt.

Uiteindelijk is het de bedoeling dat zoveel mogelijk betrokkenen toegang krijgen tot de Netwerkscan. De kracht van de massa zorgt er namelijk voor dat er altijd wel iemand is met kennis die jij nodig hebt. Maar voor het zover is gaat een kleine groep van 24 mensen het systeem uitproberen.

De komende maanden delen we op deze website de ervaringen van de deelnemers. Weten zij elkaar via de Netwerkscan te vinden?

Na 14 jaar als projectleider en hoofd bedrijfsbureau bij een aannemer te hebben gewerkt, is Marcel Oude Avenhuis sinds 1 januari 2011 als relatiebeheerder in dienst bij de Netwerkschool van Twente. Zijn belangrijkste taak: de school en bedrijven dichter bij elkaar brengen. ‘Zo kunnen we ervoor zorgen dat de kennis in onze school altijd up to date is.’ Oude Avenhuis geeft ook les in het eerste jaar.  Door zijn jarenlange ervaring in het bedrijfsleven kan hij heel goed “linken leggen”. ‘En ik wil weten wat er leeft onder de studenten.’

Marcel Oude Avenhuis

Professioneel
Oude Avenhuis inventariseerde in zijn eerste maanden met welke bedrijven de Netwerkschool contact had en selecteerde de bedrijven die het meest betrokken waren: ‘Met hen heb ik zeer regelmatig contact. Bijvoorbeeld over de projectenbank, het portfolio en mogelijke minoren.’ Zo inventariseert Oude Avenhuis nu of hij wellicht een minor prefab in kan voeren. ‘In de bouw gaan we toe naar industrieel flexibel bouwen. Het zou toch mooi zijn als onze studenten daar extra lessen prefab in kunnen krijgen? Dat biedt echt een meerwaarde; zij worden zo nog interessanter voor het bedrijfsleven.’

Betrokken
Betrokkenheid is volgens Oude Avenhuis een sleutelwoord binnen de Netwerkschool. ‘Doordat we luisteren naar onze studenten voelen zij zich eigenaar van hun opleiding.’ Een ander voorbeeld van die betrokkenheid: ‘We houden contact met onze alumni zodat zij hier gastlessen kunnen geven.’

Ondernemend
Wanneer het woord ‘studentenondernemingen’ valt, beginnen de ogen van Oude Avenhuis te glinsteren. ‘Onze studenten leren in de praktijk ondernemen. Daar wordt iedereen beter van: de student, onze opleiding en uiteindelijk ook het bedrijfsleven dat betere medewerkers binnen krijgt.’

In het eerste jaar zijn de vijf studentenondernemingen nu bezig met kamishibai: een traditionele Japanse vertelvorm waarbij gebruik wordt gemaakt van houten kastjes waar mooie platen inzitten. Oude Avenhuis: ‘We hebben in het eerste jaar vijf studentenondernemingen die die houten kastjes maken; de onderwijsassistenten in opleiding, die ook bij ons in het gebouw zitten, maken de tekeningen.’ De studentenonderneming die de meeste kamishibais afzet, krijgt een bonus.

Naar buiten
De eerstejaars studenten van de Netwerkschool beginnen beschermd met een interne opdracht. Oude Avenhuis: ‘In het tweede jaar gaan de studentenondernemingen aan de slag met projecten van buiten. Ze ontwerpen een veranda, verbouwen een kinderopvang, maken een vogelhuisje.’ Bij de derde- en vierdejaars gaat het nog een stap verder: ‘Idee is om hen hun eigen projecten te laten binnenhalen. Dat is ook iets wat ze moeten kunnen.’ Het is wel zaak dat de buitenwereld goed krijgt uitgelegd wat het uiteindelijke doel van de studentenondernemingen is, denkt Oude Avenhuis. ‘Wij zijn geen aannemer, wij zijn geen concurrenten. Wij zijn een onderwijsinstelling. Ons doel is zo goed mogelijk onderwijs te leveren.’

Marcel Oude Avenhuis heeft het naar zijn zin bij de Netwerkschool van Twente: ‘We leren hier elke dag bij. Elke dag verbeteren we – samen met onze studenten – ons onderwijs. Er is toch niets mooiers dan dat?’

De gloednieuwe evenementenhal van Boomkwekerij Ebben in Cuijk is speciaal voor de eerste Beursvloer Land van Cuijk omgetoverd tot een heuse aandelenbeurs. Er zijn hoekmannen, er is een notaris, er zijn ‘beursgenoteerde’ ondernemingen. En er is een gong, waarmee de handelsdag officieel wordt geopend. Nadat de beurshandelaren – aanvankelijk wat aarzelend – de markt hebben verkend, kan al snel de eerste ‘match’ door de notaris worden bekrachtigd.

Ondernemerszin
In totaal worden vandaag een kleine veertig maatschappelijke overeenkomsten gesloten. Die lopen uiteen van een wethouder van Grave die in ruil voor een diner komt klussen in de keuken van Internationaal Vrouwencentrum Safina in Cuijk tot het vervoer van gasten voor het kerstdiner van Stichting Welzijn Ouderen Cuijk.Voor alle matches geldt dat er geruild wordt ‘in natura’ en dat de beurzen gesloten blijven.

Volgens Ineke Moonen, namens de Netwerkschool Nijmegen betrokken bij de organisatie van de Beursvloer, is een dergelijk netwerkevenement een perfect leermoment voor de studentondernemingen van de netwerkschool. ‘Onze studenten bouwen op deze manier niet alleen een netwerk op, maar leren ook te denken als een ondernemer. En juist dat laatste wordt de komende jaren steeds belangrijker, ook in de zorg.’ Moonen verwacht dat over tien jaar veel zorgwerkers zzp’er zijn. ‘En dan red je het niet zonder een gezonde dosis ondernemerszin.’

Vier matches!
Met de zakeninstincten van de studenten van de Nijmeegse Netwerkschool zit het – afgaand op deze eerste Beursvloer Land van Cuijk – wel goed. De vier deelnemende studentondernemingen weten allemaal een match te scoren! De studenten van Rolling mogen hun product – zelfoprolbare oordopjes – aan de man brengen bij Contour Accountants. ‘En in ruil daarvoor verzorgen wij tijdens die presentatie de lunch’, vertelt Milou Sommers van Rolling. Ook Relax Care laat al snel een match vastleggen. Jeffrey van den Boogaard: ‘Voor Radius Boxmeer gaan we ouderen helpen met klussen die een “gewone” verzorgende niet doet, zoals de muren witten en de tuin onderhouden. Radius betaalt ons terug met een ruimte die we mogen gebruiken.’

Win-win situatie
Ook het derde studentbedrijf gaat aan de slag bij Radius in Boxmeer. In ruil voor een schilderklus bij een jongerenaccommodatie mogen de studenten diezelfde accommodatie gebruiken voor een eigen acitiviteit. Voor de studentonderneming van Milou van Schaijk lijkt een match even aan een zijden draadje te hangen. ‘Ons bedrijfje maakt hoezen voor om katheterzakken. Daarvoor willen we afvalmaterialen gebruiken van Hofmans Tapijten, maar ik geloof niet dat ze er zijn.’ Even later kan ze zich samen met bedrijfsleider Louis de Klein gelukkig toch bij de notaris melden. Restmateriaal voor katheterzakken wordt geruild tegen reclame voor de Cuijkse woninginrichter. ‘Een win-win situatie’, vindt De Klein. ‘Beide partijen zijn geholpen en er komt geen cent aan te pas.’